De comeback van minerale vloeren

Stenen vloeren waren lange tijd alomtegenwoordig. Vervolgens raakten ze even uit de mode, maar de laatste jaren winnen ze opnieuw aan populariteit en vormen ze een wezenlijk deel van wat we deze dagen ‘eigentijdse architectuur’ noemen. Minerale vloerbekledingen combineren heel wat voordelen, maar hebben ook enkele nadelen. In dit artikel geven we een overzicht van de verschillende types en hun voornaamste eigenschappen. 

Onder ‘minerale vloeren’ verstaan we vloerbekledingen met een steenachtig karakter. We kunnen verschillende types onderscheiden: natuursteen, granito, gebakken tegels, cementtegels, gepolierd beton, … Ondanks hun diversiteit, hebben ze heel wat gemeen. Ze zijn hard, sterk, trekken niet krom, zijn hygiënisch, niet ontvlambaar en vuurbestendig. Stenen vloeren gaan bovendien lang mee, maar zijn anderzijds niet of moeilijk te recupereren, te verhuizen of te verplaatsen. Ze zijn in principe makkelijk te onderhouden, al zijn bepaalde natuurstenen gevoeliger voor vlekken omdat ze poreuzer zijn. In dat geval zijn vooraf impregneren en regelmatige reiniging aangewezen. Mits plaatsing op een geïsoleerde grondvloer zullen minerale vloerbekledingen thermische inertie genereren en warmte opslaan in de winter, terwijl ze in de zomer net verkoelend werken. Het voornaamste nadeel van stenen vloerbekledingen zijn de slechte akoestische eigenschappen, die in het slechtste geval gecompenseerd moeten worden met andere constructieve maatregelen. 

Minerale vloeren
Ook als ze niet al te sterk opvallen kunnen stenen vloerbekledingen een aanzienlijke meerwaarde bieden. (Beeld: Luc Leys, WZC De Zilverlinde)

Natuursteen
Natuursteen is een verzamelnaam voor natuurlijke gesteenten die ontgonnen worden in groeven, zoals kalksteen, marmer, blauwe hardsteen en leisteen. Elke steensoort heeft haar specifieke eigenschappen. Natuursteen kan op verschillende manieren verwerkt worden: gezaagd, geslepen, gezoet, … Dit zal ook het uiteindelijke uitzicht bepalen. Goedkopere natuursteen is vaak afkomstig uit China of andere exotische landen en heeft door het lange transport veel hogere milieu-impact dan lokale steensoorten. Wanneer ze gebruikt worden als vloerbekleding, plaatst men natuursteentegels in een mortelbed of verlijmt men ze met een kleefmortel.

Granito
De samenstelling van granito lijkt sterk op die van traditioneel beton. Alleen vervangt men het zand of het grind door stukjes natuursteen. Granito-tegels zijn opgebouwd uit een sierlaag en een steunlaag uit beton. De hydraulisch geperste sierlaag bestaat uit een mengeling van marmer- en/of granietkorrels met eventueel glasstukjes, cement, kleurpigment en chemische verharders. Granito wordt net zoals natuursteen geplaatst in een mortelbed of verlijmd met een speciale kleefmortel.

Keramische tegels
Keramische tegels zijn samengesteld uit een mengsel van klei, zand en andere natuurlijke substanties. De mengsels worden gemalen in de benodigde diktes, gedroogd tot een bepaalde vochtigheidsgraad, in de gewenste vorm gebracht en vervolgens gebakken bij temperaturen van 900 tot 1.250°C. De meest toegepaste keramische tegels zijn geglazuurd. Het email maakt de tegels ondoorlatend en onderhoudsvriendelijk. Ongeglazuurde keramische tegels worden ook wel ‘terracotta’ genoemd. Ze zijn zeer gevoelig voor vlekken en vereisen daarom een oppervlaktebehandeling met een harde olie of wasolie. Keramische tegels worden verlijmd met een tegelmortel of in cement geplaatst. 

Minerale vloeren
Stenen vloeren zijn hard, sterk, trekken niet krom, zijn hygiënisch, niet ontvlambaar, vuurbestendig en doorgaans makkelijk te onderhouden. (Beeld: Tijs Vervecken, WZC Filfurdo)

Cement- en betontegels
Een cementtegel is opgebouwd uit twee afzonderlijke lagen. De 4mm dikke toplaag bestaat uit een mengeling van gekleurd pigment, marmerpoeder en fijnkorrelig cement. Ze bevat vaak speciale tekening of een decoratief patroon. De onderste structuurlaag is samengesteld uit zand, grijs cement en grind. Cementtegels worden niet gebakken, maar harden uit door te drogen in de openlucht en worden in cement geplaatst. Betontegels zijn in feite cementtegels zonder decoratieve toplaag en bestaan – what’s in a name – integraal uit beton. Desondanks bieden ze ook tal van esthetische mogelijkheden aangezien ze beschikbaar zijn in allerhande kleuren en uitvoeringen. Betontegels worden doorgaans toegepast in grote formaten, maar vereisen gezien hun poreuze karakter wel een behandeling om vervuiling, verkleuring en vlekvorming tegen te gaan.

Gepolierde betonvloer
Een ‘gladde’ industriële betonvloer leent zich perfect tot strakke, hedendaagse architectuur. Hij is samengesteld uit stortbeton en heeft doorgaans een dikte van 10 centimeter. Na nivellering wordt het beton machinaal gepolierd en uitgerust met een slijtlaag (met kwarts en eventueel kleurpigmenten). Na het polieren wordt over het vloeroppervlak een product verneveld en boent men het geheel met een poriënvuller die een waterdichte film vormt. Dit alles resulteert in een verfijnd, modern uitzicht.   

Tekst: Tim Janssens    Beeld: Marc Sourbron, Luc Leys, Tijs Vervecken
Uitgelichte afbeelding: 
Minerale vloeren vormen in heel wat gebouwen een wezenlijk deel van het architecturale concept. (Beeld: Marc Sourbron, Ziekenhuis Maas en Kempen)